Zitek, Euskal Herriko Unibertsitatea (EHU)ko Bizkaiko Campuseko ekintzailetza programa, lurraldeko berrikuntza bultzatzaile nagusietako bat bezala finkatu da bere 25 urteko ibilbidea ospatu ondoren. 1999an sortu zen, estrategia-ikuspegi argi batekin —Bizkaiko Foru Aldundia eta BEAZren laguntzarekin— ezagutza akademikoa enpresa-proiektu bideragarri bihurtzeko helburuarekin, eta gaur egun 150 enpresa baino gehiago sortu direla erakusten du. Ekimen horietako askok oinarri teknologikoa dute eta enpresa-sarearen indartzean eragin zuzena izan dute.

Urteurren honen ondoren, Noemí Peña-rekin hitz egin dugu, Bizkaiko Campuseko Ekintzailetza, Enplegagarritasun eta Transferentzia zuzendaria eta Zitek programaren arduraduna, unibertsitateko spin-offen ekosistema ulertzeko funtsezkoa den programaren ibilbidea eta etorkizuna aztertzeko.

Noemí Peña-rekin elkarrizketa

Galdera. Zitekek 25 urte bete ditu. Zer balorazio egiten du ibilbide honetaz?
Erantzuna. Zitek programaren ibilbidea oso positiboa da, ezagutza balio sozial eta ekonomiko bihurtzeko tresna garrantzitsua izan delako eta unibertsitatearen, enpresaren eta lurraldearen arteko lotura hobetzen lagundu duelako. Hasierak ez ziren errazak, ez baitzen uste enpresak sortzeko laguntza eta ekintzailetza kultura sustatzea unibertsitatearen helburu estrategikoak zirenik. Hala ere, unibertsitate barruko pertsonei eta erakundeei esker —Bizkaiko Foru Aldundia, BEAZ eta BBK Fundazioaren laguntzarekin— Zitek gauzatu ahal izan zen.

G. Zeintzuk izan dira programaren mugarri nagusiak?
E. Gure mugarri nagusia da ikasle, ikertzaile, irakasle, administrazio eta zerbitzuetako langile eta tituludunei etengabeko laguntza ematea enpresa-proiektuak sortzeko. Halaber, unibertsitate ingurutik sortutako enpresen sorrera eta biziraupena erraztea, gehienak ikerketa emaitzetatik, doktorego tesietatik eta master edo graduko lanetatik sortuak. Gainera, unibertsitatearen eta Bizkaiko enpresa eta erakunde sarearen arteko zubi lana egiten dugu.

Hasieratik gaur egunera arte, 200 irakasle baino gehiago lagundu ditugu, eta 40 doktorego tesi baino gehiago parte hartu dute enpresa bihurtzeko potentziala duten lanak ikusgai jartzeko sarietan. Horrekin ikerkuntzaren eta ezagutzaren transferentziaren garrantzia azpimarratu nahi dugu.

Ekintzailetza kultura ere sustatu dugu: 10.000 pertsona baino gehiagok parte hartu dute ikastaroetan, prestakuntzetan eta ideia onenen sarietan. Zitek gobernantza partekatuaren eredu bihurtu da Euskal Herriko Unibertsitatea (EHU), Bizkaiko Foru Aldundia eta BEAZen artean, praktika on gisa aitortua.

G. Zer eragin izan dute Zitetik sortutako enpresek Bizkaiko ekonomian?
E. Enpresa horiek aberastasun ekonomiko eta soziala sortu dute lurraldean, lehiakortasuna handituz eta enplegu kualifikatua sortuz, talentua hemen mantenduz. Halaber, unibertsitateko ikerketak merkatu-soluzio bihurtu dira, eta sektore hauetan eragin dute: energia berriztagarriak, teknologia berriak eta materialak, osasuna, ingurumena eta konputazio kuantikoa.

G. Nola antolatzen da gaur egun ezagutzaren transferentzia?
E. Ezagutza transferitzeko, ikuspegi zientifikoa ez ezik, enpresariala, finantzarioa eta juridikoa ere behar dira. Bi bide nagusi daude:
Batetik, EHUko Ezagutzaren Transferentziarako Bulegoak (OTC) ikertzaileei laguntzen die emaitzak enpresekin akordio, patente edo ekimen bihurtzen. Ondoren, Zitekek proiektu horiek aztertzen ditu enpresa bihurtzeko aukera duten ala ez ikusteko.
Bestetik, Zitekek zuzenean jasotzen ditu ikasle, irakasle eta TEKAZELaken ideiak, nahiz eta patente bihurtzen ez diren, ezagutza oinarritutako proiektu berritzaileak baitira.

G. Zein sektoretan sortzen dira ekimen gehien?
E. Batez ere sektore hauek dira: osasuna eta bioteknologia, teknologia kuantikoak, ekonomia berdea eta jasangarritasuna, lehen sektore teknologizatua eta industria sortzaile eta kulturala.

G. Zeintzuk dira hasierako zailtasunak?
E. Finantzaketa lortzea da nagusiena, baita ziurgabetasuna eta arriskua ere. Horrez gain, kudeaketa, finantza eta talde-lanaren inguruko ezagutza falta dago askotan. Ideia “perfektua” sortzera bideratzen dira askotan eta ez merkatuan balidatzera. Horregatik Zitekek prestakuntza eta aholkularitza eskaintzen du.

G. Zer mezua emango zenieke unibertsitatean ekitea pentsatzen dutenei?
E. Ideia bat badute, Zitekera hurbiltzeko. Unibertsitatea ingurune aproposa da probatzeko, huts egiteko eta ikasteko. Akats bakoitzarekin ikasi egiten da, eta gainera laguntza-sare bat dute inguruan: mentoreak, irakasleak eta kideak. Horregatik, unibertsitatea da ekiteko lekurik onenetakoa.